Het Heilsplan: De Schepping

Het Heilsplan: De Schepping

Gods interactie met de mens begon toe Hij hem schiep. Helaas liep het al gauw mis met die mooi bedoelde relatie en volgde er een grote verwijdering tussen God en de mens. Ook al had die relatie schipbreuk geleden,  God zette daarna alles in het werk om die mens weer te kunnen omarmen. Dit werd allemaal uitgewerkt in een plan, het heilsplan. Dit plan wordt in de Bijbel beschreven. Maar het begon allemaal zo mooi :

De Schepping

 

  Hoe Groot Zijt Gij

Massale koor- en samenzang vanuit de Martinikerk te Bolsward.
Solist is Lucas Kramer.

O, Heer mijn God, wanneer ik in verwondering
de wereld zie die U hebt voortgebracht.
Het sterrenlicht, het dreunen van de donder,
heel dit heelal, dat vol is van uw kracht.

Dan zingt mijn ziel
tot U, o Heer mijn God:
hoe groot zijt Gij,
hoe groot zijt Gij!

* Oorspronkelijke tekst en melodie: Carl Gustaf Boberg (1859-1940).  Ned: Rikkert Zuiderveld

De Navigator conferenties werden in de jaren zestig gehouden op Woudschoten. Deze conferenties waren altijd een bron van inspiratie door de indringende toespraken van Lee Braes, Roger Anderson, Dr. Winston en anderen, maar ook (en wellicht voornamelijk) door het samenzijn met leeftijdsgenoten bevangen door dezelfde bezieling. Ik herinner me nog een keer pas laat te arriveren en de zaal binnen te komen terwijl “Hoe groot zijt Gij” gezongen werd. Je voelde je instant warm en weer thuis. Het was, denk ik, de Engelse versie  die toen gezongen werd. God heeft al gauw een eigen taal. Het Arabisch voor de Moslims, Hebreeuws voor de Joden, het Sanskrit voor de Hindoes, het Latijn ooit voor de Katholieken, het Statenvertaling Nederlands voor veel protestanten en het Engels is al begonnen de taal van God te worden voor de evangelische wereld.  Veel evangelische sprekers hebben bijvoorbeeld het “halleluja”  al vervangen door “hel-leloeja” (hel-promotie zou je hier eigenlijk niet verwacht hebbenJ!). Ik realiseerde me toen nog niet  hoe opmerkelijk het was dat de leiders en sprekers allemaal Nederlands spraken met een Amerikaans accent, behalve Dr. Winston misschien die een charmant Vlaams accent had aangeleerd. Gods boodschap kwam duidelijk uit Amerika en was al voorafgegaan door o.a. Billy Graham, Oral Roberts en anderen. Amerika als “Gods Own Country” gaf me toen nog niet de kriebels, de emotie van een liefdevolle God die ze meebrachten overheerste. Een majestueuze God wat te zien was in zijn prachtige schepping. Die schepping vond 6000 jaar geleden in zes dagen plaats en verliep kennelijk als volgt (uit Bijbel in Gewone Taal):

De schepping van hemel en aarde

Het begin

¹In het begin maakte God de hemel en de aarde.²De aarde was leeg en verlaten. Overal was water, en alles was donker. En er waaide een hevige wind over het water.

De eerste dag

³Toen zei God: ‘Er moet licht komen.’ En er kwam licht. ⁴God zag hoe mooi het licht was. Hij scheidde het licht en het donker. ⁵Het licht noemde hij ‘dag’ en het donker noemde hij ‘nacht’.Toen werd het avond en het werd ochtend. Dat was de eerste dag

De tweede dag

.⁶God zei: ‘Er moet in het midden van het water een koepel komen om het water te verdelen.’ ⁷En zo gebeurde het. God maakte de koepel. Zo verdeelde hij het water in tweeën: water boven de koepel en water onder de koepel. ⁸Die koepel noemde God ‘hemel’.

Toen werd het avond en het werd ochtend. Dat was de tweede dag.

De derde dag

⁹God zei: ‘Het water onder de hemel moet naar één plaats stromen. Dan komt er droge grond tevoorschijn.’ En zo gebeurde het. ¹⁰God noemde de droge grond ‘land’, en het water noemde hij ‘zee’.¹¹God zei: ‘Er moet van alles groeien op het land. Planten met zaad en bomen met vruchten.’ En zo gebeurde het. ¹²Op het land kwamen allerlei planten met zaad en allerlei bomen met vruchten. En God zag hoe mooi het was.

¹³Toen werd het avond en het werd ochtend. Dat was de derde dag.

De vierde dag

¹⁴God zei: ‘Er moeten lichten aan de hemel komen om verschil te maken tussen de dag en de nacht. Die lichten moeten laten zien welk seizoen het is, en welke dag en welk jaar. ¹⁵En ze moeten licht geven op aarde.’ En zo gebeurde het. ¹⁶God maakte de twee grote lichten. De zon om overdag te schijnen, en de maan om ’s nachts te schijnen. God maakte ook de sterren. ¹⁷Hij zette de zon en de maan aan de hemel om licht te geven op de aarde. ¹⁸En om het verschil aan te geven tussen dag en nacht, en tussen licht en donker. God zag hoe mooi het was.

¹⁹Toen werd het avond en het werd ochtend. Dat was de vierde dag.
De vijfde dag

²⁰God zei: ‘Het water moet vol leven zijn, vol met allerlei dieren. En boven de aarde, in de lucht, moeten vogels vliegen.’ ²¹God maakte de grote zeedieren en alle kleine waterdieren. Het water was vol dieren. Hij maakte ook alle soorten vogels. En God zag hoe mooi het was.

²²God zegende de dieren. Hij zei: ‘Jullie moeten jongen krijgen. Overal in de zee moeten dieren komen, en overal op aarde vogels.’

 ²³Toen werd het avond en het werd ochtend. Dat was de vijfde dag.

De zesde dag

²⁴God zei: ‘Ook op het land moeten allerlei dieren komen: wilde en tamme dieren, en heel kleine dieren.’ En zo gebeurde het. ²⁵God maakte de dieren, alle wilde en tamme dieren en alle kleine dieren. En God zag hoe mooi het was.

²⁶God zei: ‘Nu wil ik mensen maken. Ze moeten op mij lijken. Ze zullen de baas zijn over de vissen in de zee en de vogels in de lucht. En ook over het vee, over alle kleine dieren en over de hele aarde.’ ²⁷Toen maakte God de mensen. Hij maakte ze zo dat ze op hem leken. Hij maakte ze als man en als vrouw.

²⁸God zegende de mensen. Hij zei: ‘Jullie moeten kinderen krijgen. Zorg ervoor dat er overal op aarde mensen komen. Jullie moeten de baas zijn over de aarde. En ook over de vissen in de zee, over de vogels in de lucht en over alle dieren op het land.’

²⁹God zei ook: ‘Alle planten en bomen op aarde zijn voor jullie. Jullie mogen de zaden en de vruchten eten. ³⁰De bladeren en het gras zijn voor de dieren.’ En zo gebeurde het.

³¹God keek naar alles wat hij gemaakt had en zag dat het heel mooi was.

Toen werd het avond en het werd ochtend. Dat was de zesde dag.

Genesis 2

God rust op de zevende dag

¹Zo werden de hemel en de aarde gemaakt, en alle prachtige dingen die daarbij horen.

²Op de zevende dag was God klaar met zijn werk. Toen rustte hij uit. ³God zegende de zevende dag. Hij maakte van die dag een bijzondere dag. Want op die dag was hij klaar met de schepping en rustte hij uit van al zijn werk.
⁴Dat is het verhaal van de schepping van de hemel en de aarde. Zo zijn de hemel en de aarde ontstaan.

Dat was allemaal een groot wetenschappelijk wonder natuurlijk, want het werd nacht en het werd weer dag en er was nog nergens een zon te bekennen! De grote kerkhervormer Luther (1483-1546) heeft z’n hersenen daar flink over doen rammelen, maar kwam er uiteindelijk ook niet uit. Veel gelovigen die toch ook wel wetenschappelijk een beetje mee willen tellen, komen met een allegorische oplossing, dan was dat licht en donker niet meer dan een soort beeldspraak voor het principe van licht en duisternis. Luther moest daar niets van hebben, Mozes (de gedachte schrijver van Genesis) schreef over echte feiten en knoeide daar niet ook nog maar even iets figuratiefs tussen door. Als Hij het dus heeft over morgen of dag of avond dan bedoelt hij hetzelfde als wij zouden bedoelen zonder enige allegorie of wat ook maar. Luther suggereert dan dat het eerste daglicht van een andere mindere heldere soort was dan het licht dat later van de zon zou komen.

Er wordt over het algemeen vanuit gegaan dat dit scheppingsverhaal werd opgeschreven in de 6^de eeuw v.Chr. en gebaseerd is op bestaande volkslegendes. Wie een Bijbelse jaartelling wil aanhouden komt op een schepping die zo’n vijf tot zesduizend jaar geleden plaats vond. Luther ging daar ook vanuit en veel evangelische leiders doen dat nog steeds. Dat doen ze op basis van het evangelie van Lukas  (3:23-38), waarin het hele geslachtsregister van Jezus tot en met Adam vermeld wordt. Als je dan een gemiddelde leeftijd neemt per geslacht, kun je de ouderdom van het menselijke ras een beetje benaderen.

Het is best wel een mooi verhaal, vind ik, maar het wordt wel een beetje een probleem als je dit als een feitelijk gebeuren wilt beschouwen. De kinderen van god zouden dit het liefst wel doen en hebben dit ook wel massaal zo'n kleine 2000 jaar volgehouden,  maar nu de wetenschappelijke aanwijzingen toch wel onweerlegbaar op een veel langere ouderdom duiden, zijn er onder hen nu ook  die het toch maar liever als allegorie beschouwen, d.w.z. als een (niet feitelijk) verhaal waarin God ons iets wil vertellen, namelijk dat Hij aan het begin stond van alle dingen.
Mijn vader had nog een briljante insteek, namelijk dat de bijbel zegt dat bij God één dag is als duizend jaar en je van die 7 scheppingsdagen dus ook heel goed 7000 jaar mag maken. In het licht van die geprojecteerde ouderdom van miljoenen jaren, kom je daar ook niet veel verder mee.

Het niet meer letterlijk nemen is een beetje het begin van het einde van het evangelische geloof, want zou het Jezus verhaal zelf  dan ook niet meer dan een allegorie kunnen zijn?? En heb je dan bij de Bijbel ook steeds een Encyclopedie nodig met wetenschappelijke en cultureel relevante gegevens? Het neemt de charme weg van het Woord van God waar je op kunt vertrouwen en dat een licht wil zijn op je pad

Gelovigen die ook nog wel wat met de wetenschap mee willen doen, kiezen soms voor het zogenaamde Intelligent Design, daarbij staat er dan wel een persoonlijke intelligentie (God?) aan het begin van de schepping en het ontstaan van allerlei vormen van leven. De verscheidenheid en ingenieuze vormen van leven kunnen niet zomaar, min of meer toevallig, zijn ontstaan, daar moet een  intelligente Geest achter gezeten hebben. Ook zijn er wel Evangelische boegbeelden, zoals Andries Knevel van de EO, die toch maar de evolutie theorie hebben geaccepteerd. Ook hoorde ik Thijs van der Brink (ook van de EO) opmerken dat er heus wel christenen zijn die zowel in Jezus als de Evolutietheorie geloven. Als dat inclusief de Big Bang is, wordt het nog wel moeilijk om daar Adam en Eva ergens een plaatsje in te geven. Ik zelf had de "Doolhoftheorie" bedacht. Wetenschappelijk onderzoek naar het ontstaan van alles begeeft zich door een doolhof en om bij het doel uit te komen moet je de gangen in dat doolhof wel volgen ook al lijkt dat je soms ver af te brengen van waar je uit gaat komen. Als wetenschapper moet je dan ook wel uitgaan van wat wetenschappelijke uitkomsten lijken te zijn. Uiteindelijk aan het eind van die doolhof zullen we zien dat het Bijbelverhaal en de wetenschappelijk reis toch nog heel mooi samenvallen.

Nou ja, je moet toch wat, om in die Bijbel als basis van je bestaan te kunnen vertrouwen. Nu ik een stapje terug heb kunnen  doen, lijkt het zoveel logischer om te geloven dat dat scheppingsverhaal ook maar een verhaal is, zoals er andere scheppingsverhalen zijn in andere culturen en religies. Een mooi maar wel primitief verhaal. Logisch ook voor iets wat 2600 jaar geleden geschreven werd.

Zelfs de vroege kerk had moeite met dit soort verhalen. Een deel van de gelovigen zette het Oude Testament helemaal aan de kant als afgedaan en een andere groep vond dat die Schepper er uiteindelijk toch wel een zooitje van had gemaakt. Ze kwamen met het idee dat de schepper-god niet de hoogste God was. Er was nog een hogere, ware God. Ik kom hier nog wel op terug in blogs over het ontstaan van de Bijbel en de opkomst van het Christendom.

Wat zorgelijker is, is dat religieuze overtuigingen wetenschappelijke kennis vaak in de weg kunnen staan.  Het scheppingsverhaal suggereert een duidelijke idee van een universum waarin de aarde centraal staat.
Griekse filosofen hadden in de derde eeuw voor Christus al bedacht dat dit geocentrische idee wel eens onjuist kon zijn, en dat de zon het middelpunt van ons "universum" was.
We weten dit uit een brief van Archimedes (c. 287 BC – c. 212 BC):

U (koning Gelon) weet dat het 'universum'  de naam is die door de meeste astronomen gegeven wordt aan de bolvormige ruimte waarvan het centrum van de aarde het middelpunt is, ...... Maar Aristarchus gaf een boek uit met bepaalde hypothesen, waaruit zou blijken (als gevolg van de geformuleerde hypothesen), dat het universum vele malen groter  is dan het eerder genoemde  'universum is'. Zijn hypothesen zijn dat de vaste sterren  en de zon zich niet bewegen, en dat de aarde in een cirkel rond de zon draait,

Met de komst van het christendom waarbij de Bijbel ook de wetenschappelijke feiten bepaalde, werd deze lijn van onderzoek volledig aan de kant gezet.
In de vijftiende eeuw kwam Copernicus met zijn boek over de omwentelingen van de hemellichamen, in het kort "Revolutions", waarin hij aantoonde dat de aarde om de zon draaide. Het was toen 1543 en hij stierf kort daarna nog in hetzelfde jaar. Daarmee ontsnapte hij aan de wraak van de kerk. 
Galileo was minder gelukkig, hij schreef een boek dat "De Dialogen" heette, waarin ene Simplicio (een "simpele ziel") debatteert met Copernicus. Er is een scheidrechter die beslist wie met de beste argumenten komt. Die scheidsrechter van Galileo was duidelijk op de hand van Copernicus, hoewel Galileo zelf nog kon zeggen dat hij niet meer deed dan beweringen weergeven. Paus Urban VIII voelde gelijk dat hij met die Simplicio bedoeld werd en verbood de verdere uitgave van het boek in 1632. Uiteindelijk werd het boek op de zwarte lijst van de kerk gezet en kon Galileo er zich uitpraten en een zware straf ontwijken door aan te geven  dat hij het niet allemaal zo bedoeld had.

Pas in 1992 gaf paus Johannes Paulus II toe dat Galileo ten onrechte geleden had onder de handen van de Kerk.

Nog even terug naar het scheppingsverhaal. Want de Schepper kon alles wat Hij gemaakt had dan wel mooi en goed vinden, maar Hij had even over het hoofd gezien dat er tussen al die dieren al een naar, gemeen en listig beest rondsloop (ja, nog niet "kroop") en Hij had ook nog een potentieel bugje in de mens ingeprogrammeerd. Daar heeft Hij waarschijnlijk later best wel eens spijt van gehad. Want het zou niet allemaal mooi blijven...

De volgende keer: De Zondeval

Intermezzo (2): De sprekende slang sist nog na.

De Sprekende Slang

Al Wilson - The Snake (lyrics)

Die slang die Eva wist te verleiden heeft niet alleen bij haar en haar man, maar eeuwenlang in de kerk voor grote commotie gezorgd. We waren bij tante Jannie, bijna 99 jaar oud, en daar lag het Friesch Dagblad. Dat het daar nog lag was een wonder op zich van de hedendaagse wetenschap, want ze kon een jaar geleden noch  tv-kijken noch de krant lezen. Beide konden de deur wel uit, ......tot ze die staaroperatie kreeg en nu beter ziet dan veel jongeren! Maar in ieder geval, dat Friesch Dagblad is wellicht nog het enige Christelijke dagblad in ons landje en in de zaterdageditie kom je nog wel eens wat christelijke geluiden tegen en daar zag ik ineens in het hoofdartikel dat de "sprekende slang" genoemd werd. Ik mocht van Tante de krant wel meenemen.
We waren die slang net in mijn vorige bericht over de zondeval tegengekomen, maar die hoofdredacteur leest mijn blogs (nog) niet. Dat moest dus wel toeval geweest zijn (of Leiding?).

Slangen spreken, normaal gesproken,  niet, maar voor kinderen van God is alles mogelijk en ze geloven over het algemeen dat de Duivel op de een of andere manier dat slangenvel over zich heen getrokken heeft en wel letterlijk door de bek van die slang gesproken heeft.

En het gaat natuurlijk over veel meer dan alleen die sprekende slang. Het gaat erover of ze alles in de bijbel wel letterlijk moet nemen of als historisch feit moet beschouwen. De meeste kinderen van God willen toch wel graag op de letterlijke en historische betrouwbaarheid van "het Woord van God" kunnen vertrouwen.

Een aantal oude kerkvaders zoals Origen en Augustinus dachten daar al anders over. Als je die verhalen letterlijk neemt, maak je jezelf belachelijk bij de niet-christenen, zei Augustinus.

Origen (184/185 – 253/254):

Want wie, met ook maar een beetje verstand, zal zeggen dat..... je kennis krijgt van goed en kwaad door de vrucht te eten van een boom of dat God in de avonduren in het paradijs rondwandelde en Adam zich   achter een boom verborg.....?? 
Ik kan niet zien dat iemand  eraan twijfelt dat hier op een figuratieve manier geheimenissen worden aangereikt.     ( "De Principiis IV, 16". )

En de grote Augustinus (354 – 430 ) die door veel moderne gelovigen op handen gedragen wordt, waarschuwt de kinderen van God niet zo dom over te komen dat ze uitgelachen worden:

Het is te onbetamelijk en schandelijk voor woorden en het moet ook echt voorkomen worden dat zij [de niet-christenen] een christen op zo'n idiote manier over dit soort dingen [in het Genesis-verhaal] horen spreken dat ze hun lachen nauwelijks kunnen bedwingen..

Hij gaat dan verder met te zeggen dat die auteurs, bijv. Mozes als de auteur van Genesis, niet onbekend waren met de werkelijk feiten, maar dat

het niet de bedoeling van de Geest van God, die door hen sprak,  was om de mensen te vermoeien met kennis die niet nuttig was voor hun Redding. ("The Literal Interpretation of Genesis 2:9)"

Deze vrije interpretaties van voor het verstand moeilijk te verteren passages werden niet door alle kerkvaders ondersteund, maar bleven wel getolereerd tot de Reformatie. We hebben al gezien  hoe de hervormer Luther zich verzette tegen een figuratieve / allegorische interpretatie van het Genesis-verhaal. Dit is tot het midden van de vorige eeuw in veel christelijke kringen  nog heel sterk zo gebleven en  het leeft ook nu nog in evangelische en orthodox gereformeerde gemeenten.

In 1924 kwam de Assense gereformeerde dominee Geelkerken in grote problemen toen hij in een preek aangaf dat je het niet letterlijk hoeft te nemen dat de slang sprak. Twee jaar later werd hij door de synode van de Gereformeerde Kerken geschorst en weggezet als "Schriftaanrander"

In de Gereformeerde Kerk (nu PKN) is het nu heel gewoon dat je de bijbel niet te letterlijk neemt, maar in de Christelijk Gereformeerde Kerk en de Vrijgemaakt Gereformeerde Kerk blijft het een heet hangijzer.



Stefan Paas nóg erger dan Geelkerken


In 2011 ontstaat onrust bij de achterban van de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt omdat Stefan Paas werd aangesteld als docent aan hun "Theologische Universiteit" in Kampen. In zijn proefschrift had Paas aangegeven dat het Genesisverhaal zeer waarschijnlijk was gebaseerd op andere [heidense] verhalen uit de oudheid

Volgens zijn critici - een groepje behoudende vrijgemaakt-gereformeerde dominees - zou Paas daarbij nog veel verder durven te gaan dan Geelkerken bijna honderd jaar geleden. Ook al is dat de gangbare overtuiging in de wetenschap, Paas had dat niet mogen zeggen, zeiden zijn critici, "hij gaat daarin nog verder dan die Geelkerken destijds. En Geelkerken wordt in onze kerken nog steeds veroordeeld."

De "Universiteit" bleef achter Paas staan.
Maar in hoeverre moeten kinderen van God de bijbel dan letterlijk nemen? Er is een beweging gaande binnen de  Orthodox Gereformeerde (Calvinistische) kerken richting het Evangelische gedachtengoed. Ze blijven wat mindere enthousiast over de noodzaak van een persoonlijke bekering en Jezus toelaten in je hart en dergelijke. Christen wordt je toch meer binnen de traditie, de kerk, het gezin waarin je opgroeit, maar zodra dat geloof persoonlijk beleden is, begint het christenleven er ook redelijk evangelisch uit te zien. Wel zijn deze calvinisten  meer geneigd om hun mening in duidelijke stellingen (dogma's) vorm te geven en te verdedigen.

Om te weten hoe er in de Evangelische wereld met deze onderwerpen omgegaan wordt, moet je luisteren naar  de toespraken die door de voorgangers in die gemeentes gehouden worden. Ik hoorde Bert de Haan  van de Nehemia-gemeente onlangs nog aangeven dat Adam 5000 jaar geleden geleefd heeft en een niet letterlijk nemen van wat er in de Bijbel staat is uitermate bedreigend voor veel  Evangelische kinderen van God. Voor hen is die Bijbel het Woord van God dat als dagelijks voedsel dient voor hun ziel, het woord van iemand op wie je kunt vertrouwen, aan wiens woorden je niet hoeft te twijfelen en als je daar nu ineens een hele draai aan moet geven om het te begrijpen of  er eerst een Encyclopedie bij moet halen, dan doet dat veel af aan de kracht en de eenvoud van het woord van de Vader. Want waarom zouden de vrijzinnigen dan ook niet gelijk kunnen hebben als ze zeggen dat het sterven en opstaan van Jezus ook allegorisch uitgelegd moet worden?

Je ziet in de Verenigde Staten waar evangelische gelovigen (de Evangelicals) beter georganiseerd en gestructureerd zijn, met hun eigen Opleidingsinstituten, dat de vrijere kijk op de bijbel ook terrein wint. Bij het Fuller Theological Seminar  waar o.a. Billy Graham ooit bij betrokken was luisterde ik onlangs nog naar het verhaal van een docent daar (Nancey Murphy) waarin ze luisteraars aanraadt niet bang te zijn om een letterlijke en historische lezing van het Genesis verhaal los te laten. Haar verhaal komt erop neer dat  het feit dat het Genesis-verhaal historisch niet "waar" kan zijn, niet inhoudt dat het verhaal daarmee niet "waar" is. Het is historisch niet waar, maar theologisch wel waar en bedoeld om "theologische waarheden" te leren. Ja, ja, "theologische waarheden", wat voor waarheden zouden dat dan kunnen zijn???

Nancey Murphy: Narrative Theology  15:01:2015  Dit item werd verwijderd van de Fuller-site.  Hier is een kopie die ik nog had:

Het is interessant om te zien welke bokkensprongen je moet maken om iets recht te praten waar je anders binnen  het systeem waarin je gelooft niet uitkomt. Nancey wil aan de bijbel vasthouden als het Woord van God, geïnspireerd door God, en dan kan het niet zomaar een oud primitief verhaal zijn, zoals andere  verhalen uit de oudheid, bijv. het Babylonische scheppingsverhaal. Het moet gewoon een diepere betekenis hebben. En ze hebben er in Amerika ook een naam voor bedacht: Narrative Theology, d.w.z. een theologie waarbij God door verhalen heen iets duidelijk probeert te maken en die verhalen zelf hoeven niet perse historisch waar te zijn.

Deze ideeën beginnen in Nederland ook al wel wortel te schieten. Een voorbeeld hiervan is Willem Ouweneel, die een soort professor is aan de Evangelische Theologische Faculteit Leuven (België). Ooit bekend als een fervent creationist, in principe iemand die het Bijbelse scheppingsverhaal letterlijk gelooft, maar nu wat voorzichtiger in zijn uitspraken en hard op weg maar op de Narrative Theologie over te stappen. Dat echt voor zich zelf toegeven, komt er nog niet van maar wel uitspraken dat het er niet echt toe doet of bijv. het scheppingsverhaal nu ook historisch waar is. Ook bij hem gaat het nu om de geestelijke boodschap die erin verpakt zit. En je moet goed uitelkaar houden wat wel historisch en feitelijk van belang is en wat niet. De dood en opstanding van Jezus, blijft als historisch feit rechtop staan. Z'n toespraakje hierover vind je hieronder, maar je zult vergeefs zoeken naar een norm om wat belangrijk is te scheiden  van wat er minder toe doet.
En zoals we in de Gereformeerde kerk van Geelkerken kunnen zien, is dat gesjoemel met woorden om nog maar te redden wat er te redden valt, wel het begin van het einde.
Die kerk (nu deel van de PKN) is al grotendeel leeg gelopen, want wie op een beetje een afstandje naar die Bijbelse mythen kan kijken, ziet ze voor wat ze zijn, interessante mythen die een kijkje geven in hoe vorige geslachten over een aantal zaken dachten, maar voor die geestelijke, Goddelijke, boodschap erin, moet je wel heel veel fantasie hebben.

Voor een letterlijke opvatting van Bijbelverhalen zal nog wel even belangstelling blijven bij een (in het Westen slinkende) groep, maar voor die fantasieën is er bij de overgrote meerderheid van de wereldbevolking helemaal geen tijd en ook nauwelijks, vrees ik, bij de kinderen van de narratieve theologen......

Wetenschap en geloof door de eeuwen heen (1)

De mythe: Wetenschap en Geloof zijn onverenigbaar.

How Many Roads... Bob Dylan

Het is moeilijk te geloven dat er mensen (en zelfs een aantal wetenschappers zijn) die geloven dat de aarde nog maar 6000 jaar oud is en dat zo'n dikke 4000 jaar geleden de aarde tot de hoogste berg aan toe volledig onder water heeft gestaan en tot de verdrinkingsdood van alle levende wezens heeft geleid op het gezin van Noach en een paar exemplaren van alle diersoorten na!
Wetenschappers gaan er over het algemeen van uit dat de aarde al miljarden jaren heeft bestaan en er zijn geen aanwijzingen voor een globale alles vernietigende overstroming. Toch zijn er ook in onze gerationaliseerde Westerse wereld nog mensen die in een "jonge aarde" geloven. Ze worden aangeduid met de naam "creationisten".  
Hier is een voorbeeld, een irritant zelfgenoegzaam mannetje, vrees ik, die denkt dat hij alles beter weet, Kent Hovind :

Het Westers creationisme is vrijwel 100% gelijk te stellen met het geloof in de historische en feitelijke correctheid van de Bijbel. Het wordt in Europa maar door een zeer kleine minderheid (10%??) aangehangen, maar in de Verenigde staten zou het nog wel eens voor zo'n >30% van de bevolking gelden. Hier is een veel aangehaald onderzoek uit 2009:

2009 Pew Research^[121]

US Group	Young Earth Creationism	Belief in evolution guided by supreme being	Belief in evolution due to natural processes	NA
Bevolking	31%	22%	32%	15%
Wetenschappers	2%	8%	87%	3%

Dat er een conflict zou bestaan tussen geloof en wetenschap is niettemin een mythe, zegt Cees Dekker, befaamd moleculair biofysicus en ridder in de orde van de Nederlandse leeuw. Cees is ook een evangelisch kind van God. In de vorige aflevering over wetenschap en geloof  hebben we kunnen luisteren naar zijn argumenten, een vrij lange uiteenzetting die uiteindelijk nergens over ging. Zijn tegenpool in het debat, de atheïstische paleontoloog Römer zou later precies hetzelfde beweren. De wetenschap kan het bestaan of niet bestaan van een God niet bewijzen en als dat zo is, is er ook geen conflict, dan zitten ze in verschillende denksferen. Als Cees Dekker wil geloven dat er achter de Oerknal een "Schepper" zat die de evolutionaire processen  bedacht  en in werking gezet heeft, so what? Ook de atheïsten weten niet wat er zich achter de Oerknal bevond. beiden zijn het er over eens dat er evolutionaire processen operatief zijn en kunnen dus wetenschappelijk prima samenwerken.

Römer komt veel directer to the point. Het conflict zit hem tussen de wetenschap en de geschriften van het geloof, wat betreft het christendom dus:  de bijbel. Je kunt je wetenschappelijke kennis niet baseren op oude primitieve geschriften, ook al staat er vaak veel moois in. Wetenschap kan geen stellingen accepteren omdat ze nu eenmaal in een gerespecteerd boek staan geschreven. Wetenschap stoelt op permanente twijfel, een voortdurend zoeken naar eventuele meer overtuigende hypothesen. Dat Christus "De Waarheid"  zou zijn en de Bijbel "De Waarheid" zou bevatten, is dan ook een wetenschappelijk onacceptabel uitgangspunt.

Opvallende is dat zelfs in de Verenigde Staten slechts 2% van de wetenschappers als creationist te boek wilde staan.

Creationisten brandmerken "evolutionisten" meestal als "atheïsten", Cees Dekker doet dat ook steeds, maar dat volgt niet zonder meer. Zoals hierboven aangegeven gelooft 8% van de US wetenschappers dat er een "supreme being", een hogere macht, betrokken is bij het evolutionaire proces. En dan denk ik ook nog eens dat vele andere wetenschappers gewoon toegeven dat ze het niet (kunnen) weten of er zoiets is als een "GOD". We hebben het dan over "agnosten".

Er is dan ook nog een tussenvorm, die in het staatje niet tot uitdrukking komt, het geloof in "Intelligent Design", (intelligent ontwerp). Deze mensen claimen dat ze niet uitgaan van de bijbel, maar op wetenschappelijke gronden geloven dat de schepping heel doordacht en met een duidelijk ontwerp in gang werd gezet. Toch is dit vaak een gezochte uitweg voor orthodoxe/evangelisch gelovigen die zich onwetenschappelijk voelen bij à priori argumenten gebaseerd op de Bijbel. Cees Dekker was daar ook een voorbeeld van, tot hij ook deze interpretatie achter zich moest laten. Zijn positie nu als gelovige in zowel de evolutietheorie als de Bijbel als Gods Waarheid is dan ook zeer curieus en inconsequent. Hij heeft daarvoor een draai moeten geven aan zijn opvatting over hoe je de Bijbel moet lezen. Hij gelooft niet meer in de feitelijkheid van het Bijbelse scheppingsverhaal, maar wel in de feitelijkheid van een uit een maagd geboren, op het water wandelende, water in wijn omtoverende, gestorven en weer uit de dood opgestane Jezus, die dan ook nog eens op eigenkracht veertig dagen later opsteeg naar de wolken. Hoe wetenschappelijk klinken die "feiten"? En waar precies hou je op de bijbel feitelijk te lezen? Cees Dekker heeft het dan ook niet gemakkelijk in eigen kring, luister maar eens hoe weinig er nog overblijft van het Genesisverhaal (uit NWO Spinoza te Paard):

'Tja, zo blijft er niet veel over van dat door god ingefluisterde scheppingsverhaal en vergeten we maar even wat het zegt over een wrede massamoordende hogere macht, die het niet kan hebben dat mensen even wijs willen worden als hij en niet in staat is geweest een echt perfect product neer te zetten.

Volgende keer duiken we meer in de geschiedenis van de kerk en haar gevecht met de wetenschap.