Checking "Check it out"

Check it out!

In dit werkje van de hand van René Fransen wordt in samenwerking met ForumC een poging gedaan te werken aan de geloofwaardigheid van het christelijke geloof. Het is kant en klaar cursusmateriaal voor kringleiders van jongerengroepen en niet bedoeld “om deelnemers een bepaalde kant op te sturen.” Er worden 6 “grote vragen voor hart en hoofd” behandeld.

"Word of God Speak" by MercyMe

Hoofdstuk 1: Kleine mensen in een groot heelal.

Het is voor een orthodox christelijke groep vrijwel onmogelijk om mensen niet een bepaalde kant op te willen sturen en als je aan de geloofwaardigheid van  dat geloof wilt werken, heb je ook niet echt een andere keus. Wel jammer dat dat dan zo indirect gebeurt. In dit hoofdstuk worden de visies van  de astronomen Vincent Icke (ongelovig)  en  Heino Falcke  (gelovig) met elkaar vergeleken.

Citaat van Icke: Het heelal stoort zich niet aan ons. Wij zijn een volstrekt onbelangrijk bijverschijnsel in het heelal.

Citaat van Falcke: De betrouwbaarheid van de natuurwetenschappen is ook een teken van de betrouwbaarheid van God.

De uitspraak van Falcke klinkt natuurlijk veel aantrekkelijker, want wie wil nu graag een “onbelangrijk bijverschijnsel” zijn. Samengevat is de positie van Falcke en die van auteur Fransen, zoiets als: De kleinheid van de mens in dit heelal, doet hem ook de grootheid zien van God in het universum en dat sluit aan bij wat David, volgens Fransen, schreef in Psalm 8:

⁴ Zie ik de hemel, het werk van uw vingers,

de maan en de sterren door u daar bevestigd,

⁵ wat is dan de sterveling dat u aan hem denkt,

het mensenkind dat u naar hem omziet?

⁶ U hebt hem bijna een god gemaakt,

hem gekroond met glans en glorie,

⁷ hem toevertrouwd het werk van uw handen

en alles aan zijn voeten gelegd:

Hier begint het al gênant te worden voor een poging die zegt te werken aan de geloofwaardigheid van het geloof, want het staat vrijwel onomstotelijk vast dat David nooit psalmen geschreven heeft, mocht hij al bestaan hebben dan. Hij kon niet schrijven (koningen in zijn tijd konden dat niet) en had het bovendien te druk met oorlog voeren en zijn >18 (bij-)vrouwen van kinderen te voorzien. Psalmen werden veel later aan David toegekend. Bij de Dode Zee rollen werden nog eens zo’n 1000 psalmen “van David” gevonden.

Verder is de samenvatting van wat Icke te zeggen had bijna bizar. De termen “onbelangrijk” en  “bijverschijnsel” komen nergens in zijn verhaal voor en je krijgt helemaal niet het gevoel dat hij zich “nietig” of “onbelangrijk” zou voelen.

De video's zijn hier te vinden: http://geloofenwetenschap.nl/index.php/overige/check-it-out/item/635

Het grote verschil tussen Icke en Falcke is hoe ze omgaan met de drie letters G.O.D.  “Wat bedoel je daarmee?” vraagt Icke zijn interviewster. Falcke, daarentegen, introduceert deze term zonder blikken of blozen en zonder er een definitie van te geven. Niet erg wetenschappelijk lijkt me.

Hoofdstuk 2 De wondere wereld van de wetenschap.

Dit hoofdstuk gaat er ook weer vanuit dat er iets is wat men GOD noemt en dat dat dit prachtige universum heeft gecreëerd. Dat G0D-iets wordt nergens uitgelegd of gedefinieerd, maar gegeven de achtergrond van de bedenkers van dit werk, weet je dat het om een persoonlijk metafysisch iemand gaat waar je in de Bijbel meer over leert. Andere religies hebben vaak ook wel een “god”, maar daar gaat het hier niet over, het gaat hier over de regionale christelijke God die een Zoon heeft, die Jezus heet.

Het is opmerkelijk in dit soort werken dat men denkt dat als je je het kunt verantwoorden om dat wat er achter de BigBang zat, “GOD” te noemen, je de belangrijkste stap naar de geloofwaardigheid van het christelijke geloof al gezet hebt.  Het is echter een betekenisloze stap, geen ongelovige wetenschapper zal daar grote moeite mee hebben, want zij weten ook niet wat er helemaal aan het begin was en zij kunnen zich in even grote mate verwonderen over de schoonheid en grootheid van “de schepping”, en zien ook wel dat er wetmatigheid zit in het universum.  Dat je met die regionale “god”, een gedrag bepalend boek (de Bijbel), een vaak wrede hemelse heerser, een hele serie ongeloofwaardige verhalen en een beschamend christelijk verleden erbij krijgt, wordt pas later duidelijk.

Hoofdstuk 3: Leven geven na je dood.

Dit hoofdstuk gaat over orgaandonorschap. Het is minder relevant t.o.v. van de wetenschap-geloof-vraag. De schrijver(s) lijken bereidheid om te doneren op basis van naastenliefde te prefereren.  Dat het geloof, en zeker het orthodox protestantse geloof, ontwikkelingen op dit gebied kan remmen zie je bijvoorbeeld in dat 17% van het katholieke Goirle orgaandonor is en maar 2% van het protestantse Urk. Geloof in wederopstanding van de doden, zou hier aan ten grondslag kunnen liggen.

Hoofdstuk 4: Wat moeten we met de Bijbel?

In de reformatorische en zeker evangelische wereld is een vroeg vrijzinnige stroming ontstaan, onder invloed, denk ik, van Cees Dekker, Emanuel Rutten, Andries Knevel, Stefan Paas etc. die in evolutie zijn gaan geloven en in het Genesis verhaal niet meer zien dan een teken dat (hun) God achter de schepping zit en met de wereld bezig is. Het gaat dan ook in de verdere Bijbel niet om wat er precies staat maar om wat je eruit kunt leren, d.w.z. “de Bijbel is wellicht niet foutloos maar wel betrouwbaar”. Mooie opsteker voor de ministers in onze kabinet: “Ik heb wel fouten gemaakt, maar ik ben nog steeds betrouwbaar”.  Die kunnen dat nog gaan bewijzen, de bijbel heeft daar de gelegenheid niet meer toe. Het is maar de vraag of de orthodoxe achterban hierin mee kan gaan, in  1924 werd Geelkerken nog om soortgelijke ideeën uit het ambt gezet.

zie o.a.: http://kinderen-van-god.blogspot.com/2015/03/wetenschap-en-geloof-door-de-eeuwen.html

Het is dan ook wel zaak om die “fouten” zoveel mogelijk te bagatelliseren en die bijbel zoveel mogelijk op een voetstuk te plaatsen: het meest gelezen boek, met de meeste oude manuscripten etc. etc.  En die “foutjes”, ach, het gaat soms om foute vertalingen of overschrijvingen of onverantwoorde toevoegingen. En je moet het vooral bekijken tegen de achtergrond van de toenmalige cultuur. Bij door god gesanctioneerde wreedheden gaat het ook niet om die wreedheden, maar om principes die “we kunnen toepassen op alle aspecten van ons leven.”  En dan krijg je weer het stokpaardje om tegenstrijdigheden in de Bijbel te vergoelijken:  “Wanneer je ooggetuigen van een ongeval ondervraagt, krijg je doorgaans verschillende verhalen, die samen een completer beeld opleveren.” Dat zou met name rond de opstanding ook het geval zijn. Wat een onzin, de verschillende verhalen rond de opstanding zijn dermate met elkaar in strijd dat ze het in geen enkele rechtszaal overeind zouden houden.

Zie: http://kinderen-van-god.blogspot.com/2015/08/jezus-de-waarheid-die-stierf.html

Dit is overigens ook zo wat betreft de twee verhalen rond de geboorte van Jezus. In het ene vluchten de ouders om aan de moordende Herodus te ontkomen direct na de geboorte naar Egypte en blijven daar tot de dood van Herodus hangen. In het andere blijven ze rustig in Bethlehem, vervullen alle rituele verplichtingen en keren dan terug naar Nazareth. Om daar een “completer beeld” uit te halen, moet je wel over een metafysische fantasie beschikken.
zie: http://kinderen-van-god.blogspot.com/2015/07/jezus-kerst-en-kindermoord.html

Soms kun je medelijden voelen met de mensen die zo emotioneel vast zitten aan dit boek, maar er verstandelijk constant mee in de knoop komen. Deze “vroeg vrijzinnige” benadering lijkt me net zoals bij de echte vrijzinnigheid nooit echt voet aan de wal te krijgen bij de “ware gelovigen”. Zij moeten op het Woord van God kunnen vertrouwen als een licht op hun  pad zonder de constante hulp van een historische/culturele/theologische encyclopedie.

Hoofdstuk 5:  De Schepping.

Veel nieuws kom je hierin niet tegen, alleen een poging om een tweedeling onder gelovigen te voorkomen, die luidt dan als volgt “In 2009 hebben christenen de Scheppingsverklaring opgesteld. Hoe God de wereld geschapen heeft, daarover verschillen ze van mening. Maar dat hij de schepper is, daarin kunnen ze elkaar vinden.”

Hoofdstuk 6:  Mijn brein en ik.

Hier hoort een toespraakje bij van André Aleman waarin hij ingaat op de stelling van Dick Swaab “Wij zijn ons brein”. Hij noemt dat reductionistisch want we hebben ook ons lichaam en onze relaties etc.

Nou zou Swaab zeker niet ontkend hebben dat we ook een lichaam hebben en relaties etc., maar die trap op je teen die wordt wel door je brein geregistreerd en verwerkt.  Aleman wordt duidelijker als hij toegeeft ook in een “ziel” te geloven en de vrijheid opeist om hem die overtuiging  niet wetenschappelijk te ontzeggen. Dat mag hij natuurlijk, moet hij waarschijnlijk als christen wel. Boeddhisten en Hindoes moeten ook het recht hebben om het bestaan van “karma” als wetenschappelijke hypothese te poneren. Er moet dan ook wel een beetje aan bewijs gewerkt worden, lijkt me. Fransen zelf blijft er wat in steken. “Een brein zonder lichaam is niets en kan niets, net als een computer zonder software.” “Net als software zonder computer”, bedoelde hij vast. En die ziel? Die blijft bij hem wat ontzield afwezig.

Het geheel komt bij mij over als een tot mislukking gedoemd achterhoedegevecht, waarin vrijzinnige elementen en gezochte vergoelijkingen worden ingebracht  om het min of meer orthodoxe christelijke geloof nog een beetje geloofwaardig te houden.

Virgin First Kiss en het Hooglied

Wil je de reis door het brein van de kinderen van god blijven volgen, vul je e-mailadres dan hiernaast (rechts) in. Je krijgt daarna een mailtje waarmee je je aanvraag kunt bevestigen.

Virgin First Kiss en het Hooglied

Er bestaat vast wel een vrij algemeen gevoel dat we van een overdaad aan vrije seks niet gelukkig worden. De introductie van de pil en het wegvallen van kerkelijke structuren hebben die vrijheid ontegenzeggelijk helpen bevorderen. En bij ieder exces hoort een tegengesteld exces. In de evangelische wereld zie je dat terugkomen in de behoefte om maagd te zijn tot je gaat trouwen. Terwijl het in Nederland in de “aanloopfase” nog beperkt blijft tot het “niet aanraken van lichaamsdelen die je zelf niet hebt” (Wilkin van de Kamp, "Wat seks met je doet"), het propageren van een “niet blote kledingstijl”  (zie  http://kinderen-van-god.blogspot.com/2016/02/de-stilte-van-god.html ) en zeker “niet met elkaar naar bed gaan”, heb je in Amerika al een beweging waarbij honderdduizenden evangelische vrouwen (en vast ook wel een aantal mannen) plechtig beloofd hebben hun eerste zoen te bewaren tot hun huwelijksdag.

Dat zo’n beslissing niet alleen voortkomt om jezelf rein voor Jezus te bewaren, maar meer als een statement tegenover de heersende permissieve cultuur, merk je ook wel uit eerlijke opmerkingen zoals van de volgende bloggende "ervaringsdeskundigen":

“Ik koos ervoor om mijn zoen te bewaren voor mijn trouwdag. Maar ik deed dat niet omdat Josh Harris het zei, of mijn ouders of mijn kerk. Ik koos er in eerste instantie niet eens om geestelijke redenen voor: Ik wilde gewoon dat mijn eerste zoen zo speciaal mogelijk was, en mijn trouwdag leek daarvoor  het aangewezen moment.”

 “De werkelijk reden waarom ik ervoor koos geen seks te hebben met Thammie en waarom we onze eerste zoen pas voor het altaar gaven, was dat ik een goede indruk wilde maken en trots kon zijn op wat ik had bereikt.”

Nou zijn er wel eerdere momenten geweest in de Christelijke kerk wanneer seks als een groot kwaad ervaren werd. Paulus was er al niet weg van en raadde mannen aan pas te trouwen als ze “branden van verlangen”.

Tegen het einde van de tweede eeuw zien wij in verschillende christengemeenten een zekere wrijving tussen de aanhangers van een meer rigoristische en die van een meer gematigde richting, de eersten vreesden, dat met het groeien van de kerk en het luwen van het eerste enthousiasme het zedelijk peil der gelovigen zou dalen. Tertullianus bijv. hoorde bij hen die in opstand kwamen tegen de heersende (ook seksuele) cultuur.

Tertullianus

Denk eraan hoe een man zich voelt als hij zich onthoudt van een vrouw. Dan denkt hij geestelijke gedachten. Als hij bidt tot de Heer, is hij dicht bij de hemel; als hij de geschriften openslaat, staat hij volledig voor hen open; als hij een psalm zingt, vult dat zijn hele wezen met vreugde; als hij een demon uitwerpt, doet hij dat in vertrouwen op zijn eigen kracht.  (De exhortatione castitatis 10.1-2)

Het Hooglied

In de Tenach (of het Oude Testament van de Bijbel) komt een onderdeel voor dat je er wellicht niet verwacht had, een engszins erotisch liefdeslied, het Hooglied. Er is best wel wat gesteggeld onder de Joodse rabbijnen of het wel passend was, maar vooral omdat één zeer gerespecteerd rabbijn, Rabbi Akiva , er nogal weg van was en vond dat het de heiligste van alle heilige teksten in het derde deel van de Tenach ( ketuvim) was, heeft het toch een plaatsje gevonden in de Bijbel.  Het lied wordt toegekend aan Salomo, door gelovigen gezien als voorafschaduwing van Jezus Christus. Hij is of de dichter of een hoofdpersonage in het gedicht. Nou zal hij met zijn 700 vrouwen en 300 bijvrouwen  (1 Koningen 11:1-3), wel een meester geworden zijn in de erotiek, maar seculiere bijbelgeleerden plaatsen het ontstaan van dit gedicht toch een stuk later. De bruid kan niet wachten op haar eerste zoen:

Hooglied 1:1-8 (BGT)

Een lied over de liefde

1¹ Nu volgt het mooiste lied van koning Salomo.

Het meisje 1:

2 Kus me, mijn liefste, kus me,
kus me op mijn mond.
Jouw liefde is beter dan wijn,
3 zoet is de geur van je huid.
Je naam klinkt prachtig.
Daarom houden alle meisjes van jou.
4 Neem me met je mee, vlug!
Jij bent mijn koning,
neem me mee naar je paleis.
Ik ben gelukkig met je en ik zing over je,
aan iedereen vertel ik over jouw liefde.
Jouw liefde is beter dan wijn.
Natuurlijk houden alle meisjes van jou!

Ascetisme (onthouding van zingenot)

Maar kan dat wel, zo'n onstuimig verlangen naar een zoen? En het meisje wordt niet eens op de vingers getikt. Wat moet je er als christelijk gelovige mee? Nou vergeleek Paulus de relatie van Jezus Christus met de kerk (gemeente) al als die van bruidegom en bruid en dat geeft een interessante oplossing. Je moet het lied geestelijke lezen! Het gaat om de verhouding tussen Jezus en de gelovige(n). Maar niet iedereen kan dat zo lezen en je kunt het lied dan beter ook alleen maar laten lezen door hen die er klaar voor zijn, d.w.z. in staat zijn om de spirituele betekenis ervan te begrijpen en de intieme bijbehorende relatie met God/Jezus te ervaren.

Origines (c.185-c.254)

“Ik raad iedereen aan die zich nog niet heeft weten te kwijten van de bekoringen van het vlees en het bloed en de passies van de lichamelijke natuur nog steeds voelt, om zich niet te wagen aan het lezen van dit boek en van wat erover gezegd  zal worden.”

Origines zelf was zo gefrustreerd door zijn vleselijke passies dat hij zichzelf liet castreren. Hij las het eerste vers van het Hooglied zo:

“... ik stort mijn verzoek aan u uit, Vader van mijn echtgenoot [=Jezus], en smeek u om toch nog mededogen te hebben met mijn liefde. Dat hij niet langer met mij spreekt via zijn dienaren, de engelen en profeten, maar dat Hijzelf mag komen, zonder tussenkomst en me zal kussen met de kussen van zijn mond, d.w.z. dat hij de woorden van zijn mond in de mijne zal uitgieten, dat ik Hemzelf mag horen spreken en Hem zien onderrichten.”

Daar blijft dan niet veel erotisch meer van over!!

Within the Veil

Spurgeon (1834 - 1892)

Spurgeon was een calvinistische baptist die enorm veel invloed heeft gehad op de kerk in Engeland en daarbuiten. Zijn diensten zaten vaak zo vol dat velen buiten moest proberen om nog iets op te vangen. Zijn boodschap bestond uit drie belangrijke aanzeggingen: 1. Door je zonden ben je God volledig onwaardig. 2. Door de verzoenende dood van Jezus, heeft God de weg weer geopend voor de berouwvolle zondaar om tot Hem te komen. 3. Het is na de bekering nodig om tot een steeds intiemere relatie te komen met Christus.

Over Hooglied 1.1a:

O minnaar van onze zielen, laat de lippen van Uw zegen de lippen ontmoeten van ons vragen; laat de lippen van uw volheid de lippen raken van onze nood, dan zal de kus direct effect hebben.

Spurgeon had dezelfde vrees dat het door hen die nog “vleselijk” waren niet goed begrepen zou worden. Hij gebruikte het beeld van de Joodse tempel. De meest intieme plek was het "Heilige der Heiligen", je was dan binnen het voorhangsel, de plek waar God himself resideerde..

Het Lied van Salomo (het Hooglied) kan alleen begrepen worden door mensen die staan binnen het voorhangsel ("within the veil"). Zij die aanbidden op de buitenplaats en zelfs zij die alleen het hof van de priesters binnen mogen gaan, vinden het boek  wel erg vreemd. Maar zij die heel dicht bij Christus komen zien in het Lied van Salomo vaak de enige uitdrukking die hun liefde voor hun Heer verlangt.

Watchman Nee (1903 -1972)

Watchman Nee is nog steeds erg populair in de gelovige wereld. Na de communistische overname in China zat hij al gauw in gevangenschap en ik herinner me vele moment van gebed voor hem en Richard Wurmbrand (gevangen in Roemenië) en Anne Bijl als dappere  bijbelsmokkelaar in communistische landen. Veel toespraken van Watchman Nee waren op de band opgenomen of genoteerd door aanwezige luisteraars. Deze toespraken werden later in boeken opgenomen en daarmee erg populair in gelovige kringen.

WN schreef een boek dat volledig over het Hooglied ging. Voor hem was dit lied ook niet  geschikt voor iedereen, slechts een deel van de gelovigen zou het begrijpen en de passie voelen voor Jezus, haar bruidegom.

“Haar vroegere relatie met de Heer was heel erg gewoontjes en dat vond zij hoogst onbevredigend. Nu verlangt zij naar een veel intiemere en persoonlijke relatie. Ze hunkert daarom naar zijn kussen, die zijn vurige en persoonlijke liefde voor haar zouden tonen” (het Hooglied p.18)

Moderne gelovige

Uit eindeloosgelukkig.nl zomaar een evangelische predikant in een PKN kerk, Theo de Koning

Lieve vrienden, wanneer heb je voor het laatst een kus gehad van Jezus? Wanneer heb je voor het laatst zo'n intieme omgang gehad met Jezus zodat het was alsof je een kus van liefde kreeg van Hem. Ik weet niet hoe het bij jou is, maar er is toch geen beter leven hier op aarde te bedenken dan het leven met Christus. Of kun jij iets aangeven dat nog beter is dan de tere, intieme omgang met de Heere Jezus. Als jij iets kent van die omgang met Christus, dan voel je ook iets aan van wat de bruid hier in het Hooglied bedoeld als zij zegt: "Hij kusse mij met de kussen van Zijn mond"

Eén zinnetje, een zinnetje waar zo gauw overheen gelezen wordt, maar wel een zinnetje waaruit zo ontzettend veel liefde van de Vader blijkt voor jou en mij! Zo intiem wil Hij met jou en mij zijn dat Hij jou wil kussen. Een intense blijk van liefde.

De Synagoge

In de synagoge wordt het Hooglied op Pasen gelezen. "Kijk hoe de Eeuwige jou bemint: hij bevrijdt jouw leven; uit alles wat jou beknelt en kort wil houden maakt hij je los. Daar vlieg je, een vogel uit het net ontsnapt. Mijn lief, mijn duif, mijn volk, welkom in de ruimte van de liefde!"

Conclusie

Kinderen van God hebben duidelijk problemen met hun seksualiteit en moeite om daar op een natuurlijke manier mee om te gaan. Het leidt dan al gauw tot kunstmatig gedrag. Tijdens de Navigator conferenties op Woudschoten was ik best wel onder de indruk van Dr. Winston, een sympathieke Amerikaans Belg. Hij vertelde dat hij pas verkering met zijn vrouw wilde nadat hij haar ten huwelijk had gevraagd. Mijn imitatie van deze aanpak leidde tot een buitengewoon ongemakkelijke en onnatuurlijke start van onze relatie .......... :) :) !

Het leidt ook tot een zeer geforceerde manier van het lezen van het Hooglied. Het lied gaat als volgt verder:

Het meisje :

12 Terwijl mijn liefste, mijn koning, ligt te slapen,
ruikt mijn lichaam heerlijk zoet.
13 Mijn liefste ligt tussen mijn borsten,
hij ruikt naar zoete olie.

Wat moet je met die borsten in dit vers?  Origines vergeestelijkt ze als "de Wijsheid en Kennis die verborgen zijn in Jezus Christus.", Spurgeon vertaalt "borsten" al snel als "hart" en stelt dat je er naar mag verlangen dat Jezus altijd dicht bij je hart is. Watchman Nee vertelt ons dat de twee borsten in de Bijbel het Geloof en de Liefde betekenen. Het meisje zegt dus eigenlijk: "Tijdens deze lange donkere nacht van de boosheid der mensen en de lichamelijke afwezigheid van mijn geliefde, zal ik hem in geloof en liefde dichtbij mij houden." (Het Hooglied p. 33)

Alle drie de schrijvers en velen met hen, verdelen de gelovigen in twee groepen, een groep die nog "vleselijk"  is en denkt en een groep die echt een "geestelijk" niveau heeft bereikt. In de charismatische en pinksterwereld wordt daarbij vaak een associatie gelegd met het vervuld of "gedoopt" worden in/met de Heilige Geest. Zonder me op de borst te willen slaan, moet ik zeggen dat ik ook tot die "geestelijke" groep heb behoord :) !
Mijn oude bijbel bevat de volgende eigen kanttekening bij het eerste vers van het Hooglied:

I cannot breath enough of Thee

o, gentle breeze of love

More fragrant than the myrtle tree

the Rose of Sharon is to me

the balm of Heaven above.

How Firm a Foundation

En daar sta je dan,  jaren later, een mooie droom kwijt, maar een werkelijkheid rijker en die is eigenlijk wel zo mooi en bevredigend.

De stilte van God

Wil je de reis door het brein van de kinderen van god blijven volgen, vul je e-mailadres dan hiernaast (rechts) in. Je krijgt daarna een mailtje waarmee je je aanvraag kunt bevestigen.

Vaderloze atheïsten

“de psycholoog Paul Vitz heeft de levensverhalen van de bekendste atheïsten onderzocht.... Allemaal hadden ze een problematische relatie met hun vader....Allemaal!! “(p. 183)

“Ontstaat veel atheïsme uit rancune, een soort verlate wraak op de man die je zo heeft laten zitten?  ... door atheïst te worden “pak” je hem als kind “terug” omdat hij jou zo gekwetst heeft.” ( p. 183)

“De vaderloze atheïsten lijden aan een blikvernauwing. hun leven is al vroeg getekend door dat ene gemis....  (p. 185) ..... De vaderloze atheïsten geven korte, eenzijdige antwoorden.” (p. 186)

uit: De stilte van God door Reinier Sonneveld

Omdat de boeken van Reinier Sonneveld door zijn modern aandoende schrijfstijl regelmatig op geloofssites voorbijkomen, leek het me goed om eens wat beter naar één ervan  te kijken.

In De stilte van God gaat Sonneveld de twijfels van (rand)gelovigen te lijf. Die twijfels worden veroorzaakt door het gebrek aan antwoorden van God op hun vragen en behoeften. God blijft maar stil, zo lijkt het. Die twijfels weet Sonneveld goed te beschrijven: Waarom voel ik God niet, waarom antwoordt Hij niet, waarom word ik als gelovige door mijn omgeving niet geaccepteerd, ik ben te slecht  voor God, waarom moet ik altijd van alles, God lijkt me meer op een dictator, waarom overkomt mij zoveel ellende of is er zoveel ellende in de wereld, het christelijke verhaal komt niet overeen met mijn verstand, de bijbel niet met de wetenschap.

Veel lezers zullen zich in de beschrijving van hun twijfels herkennen en het gevoel krijgen dat Sonneveld naast hen staat en te vertrouwen is. Dit kan er dan ook gemakkelijk toe leiden dat de gesuggereerde “oplossingen” ook als zoete koek geslikt worden.

Die oplossing is in essentie dat de stilte van God functioneel is, dat twijfels gewoon zijn  en dat je maar gewoon aan Jezus en het (min of meer) orthodox evangelische geloof vast moet houden. Dat functionele van de stilte van God wordt dan bijvoorbeeld geïllustreerd door het verhaal van een moeder die een kind had met een verlammende spierziekte. Ze legde een felgekleurde bal, die hij graag wilde hebben, vlak bij hem. Hij schreeuwde het wekenlang uit  bij zijn pogingen erbij te komen. De moeder leed meer dan hij, haar familieleden beschimpten haar, maar uiteindelijk wist hij er toch naartoe te rollen. En nu kan hij zelfs lopen..  God blijft op afstand om ons in leven te houden. (p. 147). Zo kan God ons ook pijn laten lijden om ons verder te helpen. En ook al snap je niet alles, "committeer je aan God", "richt je op Jezus", is de boodschap van Sonneveld. Mijd vooral simpele antwoorden, zegt Sonneveld, zoek het bij Jezus, hij is het Antwoord. Kan het nog simpeler?
Nou wordt er in de wetenschap vanuit gegaan dat de eenvoudigste hypothese die het meest verklaart, de beste kans heeft om in de buurt van de waarheid te komen. Een veel eenvoudiger verklaring voor de stilte van God is dat deze persoonlijke en in ons geïnteresseerde God er niet is. Dan is het ook logisch dat je weinig van hem merkt en van hem hoort. Maar pas op dan ben je al gauw een vaderloze atheïst, want "De vaderloze atheïsten geven korte, eenzijdige antwoorden.” (p. 186)

Wie of wat die  G.O.D is wordt nergens uitgelegd, maar Sonneveld wil Hem, Jezus en de Bijbel in het verhaal hebben en komt dan met de merkwaardigste reflecties over waarom het christendom de beste papieren heeft en Jezus het Antwoord is (p. 208). Bij het lezen van die overwegingen heb ik me meerdere malen bijna fysiek onpasselijk gevoeld.

Hoe slecht die beweringen onderbouwd zijn blijkt al uit het als humoristisch bedoelde verhaal over een Vlaamse pastoor die goed Nederlands wilde spreken. De ‘g’ en de  ‘ch’ worden volgens Sonneveld in Vlaanderen als ‘h’  uitgesproken en daarom probeerde de Vlaamse pastoor alle ‘h’-s als Nederlandse ‘g’ uit te spreken. Dit resulteerde bijv. in de ‘geilige maagd’ en de ‘goede gulp van de Geer’. Nou worden  de ‘g’ en ‘ch’ in Vlaanderen helemaal niet als ‘h’ uitgesproken, maar alleen maar wat meer met de tong naar voren, het zijn zgn. palatale schuurklanken en worden zeker geen 'h'-s. De grap verliest daarmee ook z’n leukheid. Hier nog een aantal claims:

God gebruikte nooit geweld.

De passages in het Oude Testament waar God aanzet tot geweld, moet je zien als krantenkoppen. In werkelijkheid stond Hij het geweld alleen maar toe en ook dat viel allemaal wel wat mee. De krantenkop “Philips staakt” kan bijv.  ook best inhouden dat maar een handje vol mensen staakte. (p. 163) Hier wordt het nog fraaier:  Van het leger van Israël wordt vermeld dat het de vijand tot de laatste man vernietigend verslagen had.  En dan gaat het verder met... “en nadat de paar vijanden die nog konden ontvluchten, waren ontkomen....” . Sonneveld concludeert: Zie je wel, je moet “allemaal“ niet letterlijk nemen.... Kennelijk ook het verhaal van Jericho niet waar God de opdracht gaf iedereen, man, vrouw, kinderen, baby’s, vee te vermoorden.  Dat viel heus ook wel mee, er zijn vast wel een paar ontkomen.... “Zo leer je de bijbel iets anders te lezen”. En “Dat geeft een heel ander beeld van de inname van Kanaän”  Er vond echt geen genocide plaats, hoor. het inpalmen van het land van anderen is immers ook geen probleem, hadden de Duitsers hier destijds ook goed gedaan en bij die holocaust zijn er ook wel overlevenden geweest. Ook geen genocide dus....

De vroege kerk bracht Rome de verzorgingsstaat.

De vroege kerk tot de vierde eeuw was geweldig en Rome was de perversie zelve. “Het kan je [in Rome] na een tijdje opvallen dat je veel vrouwen moeilijk ziet lopen- het gevolg van een primitief uitgevoerde abortus.” Die Romeinen waren verschrikkelijk, erger dan niet-gelovigen vandaag, want die geven nog wel eens iets aan goede doelen (ook al is het maar ⅓ van wat gelovigen geven), maar “een Romein piekerde daar [zelfs] niet over” (p.65),  “Christenen stopten met abortus en babymoord, adopteerden vondelingen, richten weeshuizen op. Vrouwen werden voor het eerst gezien als volstrekt gelijkwaardig.”  Ze mochten leiding geven en konden preken en er was nauwelijks nog verschil tussen bazen en hun slaven. (p 57)  

Hier zijn twee aanhalingen uit de geschriften van kerkvaders die laten zien dat slavernij ook in de kerk bleef bestaan.

Ignatius in een brief aan Polycarp: (begin tweede eeuw)

Veracht noch uw mannelijke noch uw vrouwelijke slaven, maar laat ze ook niet opgeblazen worden met verwaandheid. Laat ze in plaats daarvan zich nog meer onderwerpen, voor de glorie van God, zodat ze van God een beter soort vrijheid verkrijgen.   Sta niet toe dat ze ernaar verlangen op kosten van de gemeenschap vrijgekocht te worden, opdat ze niet als slaaf van hun eigen verlangens bevonden worden.

Augustinus (4e eeuw):

De belangrijkste reden voor slavernij is zonde, dat ervoor zorgt dat iemand aan een ander ondergeschikt wordt…. iets dat alleen maar gebeurt naar het oordeel van God, bij wie geen onrechtvaardigheid bestaat en die weet hoe de juiste straf uitgedeeld moet worden voor welke overtreding dan ook.  De Stad van God, 19:15

Sonneveld doet het voorkomen of er in Rome alleen maar twee godsdienstige groepen waren, asociale Zeus aanbidders en sociale  christenen. In feite waren er vele andere religieuze groepering van vergelijkbare grootte, waaronder bijv.  het Zoroastrisme en Manicheïsme  waar Augustinus ook een tijdlang bij behoorde en erg door werd beïnvloed. Ook binnen "de kerk" zelf waren er verschillende rivaliserende en ruziemakende stromingen. De nauwelijks echt vreedzame groei waar Sonneveld het over heeft veranderde snel in oplegging van boven af en afgedwongen bekering van de meeste Europese volkeren. De vierde eeuw wordt wel gekenschetst als de omkeer van Beschaving naar Barbarij . Vanaf  380  werd het Christendom de enig toegestane Godsdienst en werden alle niet-christelijke groeperingen verboden. Sonneveld zwijgt daarover. Met de slavernij werd het alleen maar erger, ook bisschoppen werden door hun slaven bediend en we hebben nekketens van slaven uit deze tijd met daarop het teken van het kruis of van de vis (ichthus).

Vrouwenemancipatie

Het ging vrouwen ook maar marginaal beter en dat kwam niet alleen door het christendom. Sonneveld herinnert zijn lezers niet aan het goddelijke bevel aan vrouwen om hun mannen onderdanig te zijn(1 Petrus 3:1 -) en ook wordt er niet gewezen naar kerkvaders zoals Tertulianus, Origen, Augustinus die de vrouw bleven aanwijzen  als oorzaak van de zonde en hun het recht ontkenden om de man te onderrichten.

Bijvoorbeeld

Origen (AD 185-254):
Ook al heeft een vrouw de gave van profetie, ze mag daarom nog steeds niet in een samenkomst spreken... want [zoals Paulus zegt] "Ik sta een vrouw niet toe een man te onderwijzen" of nog minder zo "hem te vertellen wat hij moet doen."

Tertullian, kerkvader uit de tweede eeuw, schreef: "Het is een vrouw niet toegestaan in de kerk te spreken. Ze mag ook niet onderricht geven, dopen, offeren, of voor haarzelf welke functie ook maar claimen die voorbehouden is aan een man."

Tot op heden heeft de vrouw noch in de rooms-katholieke kerk noch in de orthodox/reformatorisch/evangelische hoek volledig mogen  emanciperen.

De Middeleeuwen, die Sonneveld ook verheerlijkt,  brachten de bekende theoloog Thomas van Aquinas (1224-1274) voort die beweerde, op basis van het benodigde principe van orde en rang:  Dus is door een dergelijke onderdanigheid de vrouw uiteraard ondergeschikt aan de man, omdat in de man de discretie van de rede overheerst. (96, 3). Summa Theologica I, qu. 92, art. 1, ad 2.

Dark Ages straalden helderder dan de verlichting

Dat de kerk wetenschappelijke ontwikkelingen remde is grotendeel verzonnen na de verlichting, volgens Sonneveld. Galilei had alleen maar problemen met de kerk omdat hij de Paus belachelijk had gemaakt. Ach, het had ook nog maar anderhalf, (grotendeel christelijk) millennium geduurd sinds de Griekse filosoof   Aristarchus ( in 260 v. Chr.)  had gesuggereerd dat de aarde om de zon draaide. Dat dat niet sneller werd opgepikt kun je toch de kerk de schuld niet van geven.... en dat Luther niets zag in een aarde die om de zon draaide, nou ja, dat was ook die grote Hervormer maar........ Had natuurlijk niets te maken met de zon die in de bijbel wel rustig rond de aarde draait en met de enorme omzichtigheid waarmee geleerden, o.a. Galilei, in de latere Middeleeuwen hun bevindingen omschreven, om maar niet de Kerkelijke autoriteiten tegen zich te krijgen.

God ging aan zijn succes ten onder

Alle welvaart waar we in het Westen nu van kunnen genieten en de vele ontdekkingen van de wetenschap hebben we aan het Christendom te danken. Helaas heeft die welvaart ervoor gezorgd dat we ondankbaar zijn geworden en de god van die bron van onze welvaart zijn gaan ontkennen. We hebben onszelf en ons verstand boven Hem geplaatst en zo is God ten onder gegaan aan zijn eigen succes en worden de atheïsten voortgebracht:
"Kunstmest maakt atheïsten" of "Dikke auto's maken atheïsten". (p. 61)
En, inderdaad, door dat verstand boven God te plaatsen hebben we nu in West Europa al langer vrede en een hogere welvaart (ook al blijft er veel te verbeteren)

Slavenhandel in de eeuwen van de Christelijke consensus.

Volgens Francis Schaeffer in  "How Shall we then Live" zijn de eeuwen van vooruitgang na de reformatie tot aan de twintigste eeuw in het protestantse deel van Europa te kenmerken als bepaald door een Christelijke consensus, d.w.z. ze zouden bijv. een Christelijke ethiek hebben uitgestraald.

En de slavenhandel dan? En het leegroven van verre landen dan?  Of het onrechtmatig veroveren van kolonies dan? En de ontzettende armoede  bij de arbeiders tijdens de industriële revolutie dan? En die verschrikkelijke wereldoorlogen dan in de Christelijke wereld? En de positie van zwarten dan in Zuid-Afrika en de Verenigde Staten tot laat in de 20^ste eeuw?

De kerk kun je daar niet op aanspreken, zegt Sonneveld,  die had gewoon niet genoeg invloed om dat tegen te houden en de Paus heeft ook weleens verzucht dat het eigenlijk niet mocht... en gelovigen stonden aan het begin van de strijd om de slavernij af te schaffen. (p. 65) Daar word ik helemaal onpasselijk van als gelovigen maar blijven aankomen met het feit dat er ook een paar gelovigen betrokken waren bij pogingen de slavernij af te schaffen, een slavernij die ook door christelijke gelovigen eeuwenlang werd gepraktiseerd.

Conflict geloof en wetenschap.

Er is geen conflict, zegt Sonneveld, samen met Cees Dekker, Emanuel Rutten en Andries Knevel.

De bijbel is ons niet gegeven om wetenschappelijke kennis over te dragen. Het is “een ander misverstand dat Genesis 1 letterlijk bedoeld zou zijn” (p. 273) Sonneveld weet dat gewoon. “Zekerheid is soms heel destructief – bijvoorbeeld als je vastzit in bepaalde beelden over God en geloven”(P. 23&) Zelf heeft Sonneveld geen probleem met zijn zekerheden waarvan dit boek wemelt.

Als je Genesis 1  niet letterlijk hoeft te nemen omdat het wetenschappelijk niet spoort, waarom zou je het dan wel letterlijk moeten nemen als er in het Nieuwe Testament verteld wordt dat iemand maagdelijk verwekt werd, op het water kon lopen, water in wijn kon omtoveren, na drie dagen pierdood te zijn geweest, weer leven werd en ten slotte helemaal op eigen kracht en zonder hulpmiddelen naar de wolken opsteeg. Daar begint Sonneveld dan maar niet over.

Atheïsten

Veel van het wantrouwen bij christenen tegen de wetenschap komt door de atheïsten. Die gebruikten de wetenschap namelijk om aan te tonen dat het geloof niet spoort. (p. 273) Ze sporen zelf gewoon niet. Er zijn aanwijzingen dat atheïsten mensen zijn met een verstoorde vader-kind relatie:

 “de psycholoog Paul Vitz heeft de levensverhalen van de bekendste atheïsten onderzocht.... Allemaal hadden ze een problematische relatie met hun vader....Allemaal!! “(p. 183)

“Ontstaat veel atheïsme uit rancune, een soort verlate wraak op de man die je zo heeft laten zitten?  ... door atheïst te worden “pak” je hem als kind “terug” omdat hij jou zo gekwetst heeft.” ( p. 183)

“De vaderloze atheïsten lijden aan een blikvernauwing. hun leven is al vroeg getekend door dat ene gemis....  (p. 185) ..... De vaderloze atheïsten geven korte, eenzijdige antwoorden.” (p. 186)

Conclusie:

Bij het lezen van dit boek bemerkte ik een  toenemende tegenzin en begon ik me af te vragen of het de moeite wel waard was. Toch maar doorgelezen, want ik maak graag iets af waar ik aan begonnen ben. Maar de argumentatie rammelt aan alle kanten en uiteindelijk kom je uit bij een behoorlijk conservatief reformatorisch / evangelische positie (van het Knevel-iaanse type wat betreft de evolutie):

Hou je aan Jezus vast, Hij is het Antwoord. Wat ook inhoudt "het visje op je auto", "het kruisje om je nek", "om stilte vragen bij een maaltijd op je werk of bij vrienden", "een niet blote kledingstijl", "niet samenwonen voordat je trouwt" en "bepaalde carrière stappen mislopen omdat het botst met je principes"

Psalm 23: de H*R* is mijn herder.

Wil je de reis door het brein van de kinderen van god blijven volgen, vul je e-mailadres dan hiernaast (rechts) in. Je krijgt daarna een mailtje waarmee je je aanvraag kunt bevestigen.

De HEER is mijn herder

 Stille Tijd

Toen Piet Warmenhoven zich in Leeuwarden West kwam melden, bracht hij niet alleen een Westers accent mee, maar ook de “Navigators”. Als betrokken orthodox synodaal gereformeerde jongen, secretaris van de Gereformeerde Jongemannen Vereniging “Gemme van Burmania” leek het me goed toe om daar eens in mee te draaien. Het zou hier gaan om praktische en toegepaste Bijbelstudie. In mijn puberale geest ging het toch al niet echt goed in de kerk, teveel oppervlakkigheid. Geloof moest toch wel wat dieper kunnen gaan. Ik schreef korte gedichten, zoals

Kerst, dat is de pijn van horend doof

en bovendien

vanwege het licht het Licht niet zien.

Via de Navigator bijbelstudiegroep en volgende Navigator conferenties op Woudschoten, kon ik mijn kind-van-godschap bevestigd krijgen. Ik moest daartoe nog wel even Jezus (voor de zekerheid) in mijn hart vragen, maar dat was snel gedaan. Daarna kon ik gaan groeien om steeds meer op Hem te lijken.   Een belangrijk ingrediënt was daarbij de “Stille Tijd”. Daarvoor had je, het liefst ’s ochtends, een tijd met God nodig. (“Gemeenschap” met God, heette dat in het jargon, een term waar ik nooit goed aan heb kunnen wennen). Het ging daarbij om het lezen en overdenken van een stukje uit de Bijbel, God danken, Hem prijzen en lopende zaken met hem doornemen (o.a. voorbede = bidden voor anderen).

Psalm 23 is een favoriet voor zo’n sessie. Je leest dan eerst het hele stuk en gaat er dan stukje voor stukje doorheen (vertaling NBG):

1. De Here is mijn herder, mij ontbreekt niets;

Tekst                                            Overdenking

De	Hij is DE Heer, niet zomaar een heer, maar de enige echte.
Here (=Heer)	Hij is de Heer, hij is de baas, heeft de touwtjes in houden. Bij Hem ben ik veilig, aan Hem kan ik me toevertrouwen.
is	Hij Is , was er niet alleen maar in het verleden, maar IS er ook  nu.  En IS er  ook in de toekomst.
mijn	En deze geweldige almachtige God is MIJN herder, heel persoonlijk ook van mij. Hij kent ook mij van binnenuit, ik ben ook Zijn oogappel en Hij heeft een plan voor mijn leven.
herder	Een Herder leidt, zorgt voor de schapen ook als er één afdwaalt. "Jezus, ik dank U dat U ook mij terughaalde ieder keer dat ik van u af dreigde te dwalen."

En dan kan het zijn dat ik wat afdwaalde en mijn gedachten terug gingen naar een gesprek met Jehovagetuigen over de naam van God, die hier telkens als HERE vertaald wordt.  JEHOVA zeggen zij (en veel christenen), maar daar heeft hun stichter, Charles Taze Russell,  zich toch aardig in vergist. Het zou zoiets als  JAHWEH / JAHVEH geweest kunnen zijn. Jehova is gebaseerd op het niet goed begrijpen hoe er met die naam om werd gegaan in het Jodendom. Het Hebreeuwse schrift kende geen klinkers.  De naam werd (aan het Nederlands aangepast), geschreven als JHVH. Maar omdat hij niet uitgesproken mocht worden, vervingen de voorlezers het door ADONAY , wat “Heer” betekent. . Toen het Hebreeuws als taal uit het gebruik verdween en door het Aramees werd vervangen, voegden geleerden klinkertekens toe aan de woorden om de uitspraak niet kwijt te raken. Aan JHVH voegden ze echter de klinkers van aDoNaY toe, zodat je het volgende kreeg:  
J a H o V a H. Daar die laatste H niet uitgesproken wordt kon hij ook wel weggelaten worden en een ”a” zonder klemtoon wordt als “e” uitgesproken, zo dus Jehova.

De rode tekens geven klinkers aan.

 Dat soort afdwalingen zij niet echt de bedoeling en ik moet me weer richten op wat de Heer tot me te zeggen heeft.

2 Hij doet mij nederliggen in grazige weiden;
Hij voert mij aan rustige wateren;

3 Hij verkwikt mijn ziel.
Hij leidt mij in de rechte sporen
om zijns naams wil.

Ik laat dat op me indringen. Rust en verkwikking is iets wat ik goed kan gebruiken en leiding.. Welke weg moet ik gaan, wat is Uw plan met mijn leven?
Het was niet lang na deze vraag dat ik een programma op TransWorld Radio hoorde dat me erg aansprak. Het ging over al die duizenden volkeren die nog geen Bijbel hadden in hun eigen taal. Zou dat Zijn weg voor mij kunnen zijn?

4 Zelfs al ga ik door een dal van diepe duisternis,
ik vrees geen kwaad,
want Gij zijt bij mij;
uw stok en uw staf, die vertroosten mij.

Een echt dal van diepe duisternis had ik nog niet gekend, maar wat wilde ik ook graag nergens kwaad vrezen in de wetenschap dat zijn herdersstok en –staf mij zouden steunen.

Dat lukte zeker niet altijd. Wat ik me nog pijnlijk herinner is dat ik een jongere medegelovige had overgehaald om met mij op de Nieuwstad in Leeuwarden mensen te gaan aanspreken voor een enquête over geloof, in de hoop uiteraard hen over Jezus te kunnen vertellen. We hebben daar wel een uur rond gehangen, maar konden nooit het lef op brengen om iemand aan te spreken. God kan dat soort avonturen toch maar beter aan natuurlijke lefgozers overlaten.

 5 Gij richt voor mij een dis aan
voor de ogen van wie mij benauwen;
Gij zalft mijn hoofd met olie,
mijn beker vloeit over.

Als zendeling in de jaren zeventig was je nog van God afhankelijk. Hij zou voor de benodigde financiën moeten zorgen, daar ging je niet om bedelen. En het kwam ook eigenlijk altijd wel goed, hoewel ik me een overvloeiende beker ook niet kan herinneren. Wel het zoeken in huis naar verdwaalde centen om toch nog voor die dag iets eetbaars te kunnen kopen. Niet dat ik God daar toen de schuld van gaf, het was ook wel een geloofsavontuur. (Dat is wel veranderd, nu vliegen de acceptgirokaarten je om de oren en werden we tot mijn grote verbazing zelfs nog eens gebeld door onze eigen ex Wycliffe Bijbelvertalers Zending met een verzoek om financiële steun!)

6 Ja, heil en goedertierenheid zullen mij volgen
al de dagen van mijn leven;
ik zal in het huis des Heren verblijven
tot in lengte van dagen.

Nou, daar gaat het uiteindelijk om, heil en goedertierenheid. Dat te voelen en in Zijn aanwezigheid te zijn, je leven lang en ook daarna nog. Wat wil je nog meer?

Pas later leerde ik dat er in het Hebreeuws hier in die eerste regel geen lidwoord, zoals DE gebruikt wordt en ook staat er geen IS in het Hebreeuws. Wat er staat is zoiets: “Jhwh herder-mijn” , wat werd vertaald als “DE heer IS mijn herder.” Daar is niks mis mee, maar ik had me in mijn devotie wel op woorden van goddelijke schijn gebaseerd en begon me ook heel langzaamaan te realiseren dat ik liever niet tot in lengte van dagen in een schijnwerkelijkheid wilde leven.

Een Christelijke draai.

Met een beetje fantasie kun je dus aan deze psalm heel mooi een christelijke draai geven en God danken voor die overvloeiende beker, dat heil en die goedertierenheid die je je hele leven zullen volgen. En ook als het niet voorspoedig gaat, kun je erop rekenen dat Hij naast je blijft staan en je erdoor zal helpen. Helaas gaat het gelovigen duidelijk niet voorspoediger dan ongelovigen en God laat hierbij dan ook wel een hele mooie kans liggen om zichzelf te bewijzen.

Ik zou zo’n sessie kunnen beëindigen met het zingen van een verchristelijkte versie van deze Psalm. Let er bijvoorbeeld op dat de Herder in dit lied je niet alleen voorgaat met zijn stok en staf, maar ook met het KRUIS.

The King of Love My Shepherd Is

 By: Henry W. Baker

The King of love my shepherd is,
 Whose goodness faileth never;
 I nothing lack if I am his
 And he is mine forever.

Where streams of living water flow,
My ransomed soul he leadeth
And, where the verdant pastures grow,
With food celestial feedeth.

Eigen intermezzo van I am They

Perverse and foolish oft I strayed,
But yet in love he sought me
And on his shoulder gently laid
And home rejoicing brought me.

In death’s dark vale I fear no ill

With thee, dear Lord, beside me,
Thy rod and staff my comfort still,
Thy cross before to guide me.

Eigen intermezzo van I am They
Volgende vers werd overgeslagen.

Thou spredst a table in my sight;
Thine unction grace bestoweth;
And, oh, what transport of Delight
From thy pure chalice floweth!

And so through all the length of days
Thy goodness faileth never.

Good Shepherd, may I sing thy praise
Within thy house forever.